Monthly Archives:februari 2016

via YouTube / KanyeWestVevo

Kanye’s zwaard van Damocles

25 feb 16
Simon Slijkhuis
No Comments

Tot de meest opvallende videoclips van de afgelopen jaren behoort ongetwijfeld die bij het nummer ‘Power’ (2010) van Kanye West. In tegenstelling tot de gemiddelde popvideo (en het nummer zelf) duurt de clip maar 1 min. 43. Maar er is meer dan genoeg te zien in die korte tijdspanne. West, bepaald een van de meest pretentieuze artiesten van het moment, omschrijft de videoclip zelf als ‘een bewegend schilderij’. De, inderdaad, artistieke video belicht het intrigerende concept ‘macht’ aan de hand van referenties naar de klassieke oudheid en het oude Egypte. De totaalcompositie, met de vele (halfontblote) lichamen in uiteenlopende posen, is volgens de producer van de video, Marco Brambilla, geïnspireerd door Michelangelo’s meesterstuk op het plafond van de Sixtijnse kapel.

We zien West staan temidden van een dubbele rij Ionische zuilen. Het decor is derhalve klassiek. Maar de klassieke inspiratie gaat verder: op ca. 0 min 35 blijkt dat er boven West een Damocles-zwaard hangt. Het verhaal, ons overgeleverd door Cicero (Tusc. V.61-2), bespreekt het lot van machthebbers aan de hand van het voorbeeld van de bekende tiran Dionysius van Syracuse. Ondanks zijn macht, zijn rijke bezit, en het genot dat zijn prachtige dienaren hem schenken, leeft hij in voortdurende staat van angst.

Naarmate het beeld van de video verder uitzoomt zien we dat Kanye West, omhangen door een opzichtige gouden ketting, omringd wordt door een gezelschap bekoorlijke dames. We denken, als we ook de druiventrossen zien, associatief aan de decadentie van de Romeinse keizers. Tegen het einde van de video blijkt dat koning (celebrity) West wordt gedood. De macht is per definitie broos en zal altijd worden aangevallen. Dit is wat Damocles leert als hij één dag op de stoel van de koning Dionysius mag zitten. Hij geniet volop, maar merkt plotseling dat er een zwaard boven hem bungelt opgehangen aan een enkele paardenhaar. Zo kwetsbaar is de macht en wie haar in handen houdt dus. ‘Macht’, in haar wereldse vorm, heeft zodoende een positieve en een negatieve zijde. Ze is bovendien in staat om snel te ontaarden in losbandingheid en wellust.

Het pretentieuze van de video schuilt erin, dat deze zich niet tot de tijdelijke dimensie van macht beperkt, maar ook tracht spirituele macht in beeld te brengen. Gewezen is op de tal van occulte en religieuze symbolen die de video bevat. Allereerst: de dubbele zuilen. In esoterische tradities symboliseren zij de toegangspoort tot de sfeer van de verlichting/ de eeuwige wijsheid. Staat Kanye West op de drempel van een verlichte sfeer, met voor zich de decadente wereld?

Verder: om zijn hals heeft Kanye een hanger met de Egyptische god Horus. Horus was hemelgod en de god van het koningschap (en dus van macht). Hij wordt vaak uitgebeeld door middel van één enkel oog (het Oog van Horus). Verder: aan weerszijden van Kanye staan twee gehoornde albino meisjes met een staf. Gewezen is op de iconografische overeenkomst met uitbeeldingen van Isis en Hathor, Egyptische godinnen.

Gezien dit alles zou de dood van Kanye, waarop de video uitloopt, ook ‘slechts’ een spirituele dood kunnen zijn en de toetreding tot (wedergeboorte in) een hogere vorm van kennen. Wat opvalt is dat het Damocleszwaard omringd wordt door een aureool. Maar doordat verschillende dames op het schilderij gehoornd zijn, wat associatie wekt met de duivel, lijkt ook de spirituele macht ambigu te worden. Was het niet de duivel die Jezus alle koninkrijken van de wereld (dus onbeperkte macht) aanbod, in ruil voor één daad van aanbidding?