Monthly Archives:oktober 2019

Zo vader zo dochter

26 okt 19
Simon Slijkhuis
No Comments

Een rebelse puber steelt de show in het nieuwe Asterix album De dochter van de veldheer, dat deze week verscheen als nummer 38 in de beroemde stripreeks. Het kind, met de komische naam Adrenaline, is, zo wil het verhaal, de dochter van de Gallische strijder Vercingetorix. Die kennen we – uiteraard – van de slag bij Alesia (52 v.C.), waarna heel Gallië (héél Gallië?) ingelijfd werd bij het Romeinse Rijk. Nu blijkt dat Vercingetorix, tijdens zijn overgave, zijn dochter buiten Romeinse handen wist te houden. Maar Caesar doet nog steeds verwoede pogingen haar in handen te krijgen. Om Adrenaline aan de aandacht van de Romeinen te doen ontsnappen, wordt het Gallische dorp als tijdelijk onderduikadres gebruikt, wat Asterix en Obelix – ironisch genoeg – dwingt tot de rol van oppassers van een nukkige tiener.

In het dorp maakt Adrenaline snel contact met de andere Gallische jeugd, waaronder de puberzoon van de vishandelaar, Gambix (!), en die van de smid, Selfix (!). Sowieso biedt het album een overdaad aan briljante namen, met als hoogtepunt de drummer op het Romeinse schip, de hoogbegaafde en hyperactieve tiener Ludwikamadeus (!), die zijn vader met zijn fanatieke drumslag tot wanhoop drijft (‘Ludwikamadeus, kan het zachter met die trom!?’). In dit soort scènes is de humor op zijn fijnst. 

Het verzet van de jeugd is het voornaamste thema van dit album, wat mogelijkheden biedt om verwijzingen naar de klimaatdiscussie in het verhaal te verwerken. Zo wordt de consumptie van vlees ter discussie gesteld (‘van everzwijnen word je dik’) en de vervuiling van de wereldzeeën (‘mensen consumeren maar en laten hun afval overal slingeren!’). Sommigen zien in het personage Adrenaline zelfs een verwijzing naar Greta Thunberg, de zestienjarige Zweedse klimaatactiviste. Toch blijft de rebellie vrij onschuldig, wat voor het verhaal eigenlijk jammer is. Adrenaline prefereert dan wel een gothic outfit boven Gallische jurkjes, haar rebelsheid wordt nergens echt ruig, zodat de rode vlechten vooral aan Pippi Langkous herinneren, misschien de beroemdste vrijgevochten tiener. Dat laatste lijkt me overigens de bedoeling, en omdat Pippi een landgenote van Greta is, is die laatste associatie misschien toch niet te vergezocht. 

Veel aandacht in de media gaat uit naar de keuze voor een vrouwelijke hoofdpersoon in dit album. Tot nu toe waren vrouwenrollen in Asterix beperkt tot rondborstige dames, zoals Walhalla, die Obelix en andere Gallische heren het hoofd op hol brachten. In het #metoo tijdperk wordt dit eenzijdige vrouwbeeld gretig terzijde geschoven. In de geest van Vercingetorix belichaamt Adrenaline vrijheid en het maken van eigen keuzes. #girlpower

Even baanbrekend is dat Asterix zelf voor het eerst een bijrol heeft gekregen. Wat betekent het voor de houdbaarheid van een strip als de hoofdrolspeler niet meer de centrale aandacht opeist? Ik durf het antwoord niet te geven. Daarbij komt dat sommige scènes en kwinkslagen in dit album wat verplicht aanvoelen. Je merkt hoe de makers van de strip worstelen met de verwachtingen van miljoenen lezers, geschapen door de 37 eerdere albums. 

Het verhaal toont de worsteling van iedere jongere zich van zijn ouders los te maken. Die worsteling gaat niet zonder slag of stoot: de vrijheid moet veroverd worden. Gambix besluit, tegen het voorbeeld van zijn vader in, uiteindelijk smid te worden, en Selfix vishandelaar. Ook Adrenaline heeft geen oppassers meer nodig: ze zal haar eigen wegen gaan. De meta-vraag is of dit ook geldt voor Conrad en Ferri ten opzichte  van hun geestelijke vaders Goscinny en Uderzo. Laten we zeggen dat er stappen gezet zijn en nieuwe thema’s voorzichtig hun intrede doen. Maar echte verandering gaat langzaam. Dat blijkt wel als het dorp in de verplichte slotscène aan tafel gaat. Geen vegan food, maar gewoon everzwijn. 

.

Echte spartanen smeken niet

24 okt 19
Simon Slijkhuis
No Comments

Weinig klassieke strips halen het hoge niveau van ‘Sparta’. De Franse tekenaar Christophe Simon – bekend van de stripreeks Alex – weet decors en personages (en epische veldslagen!) oogstrelend in beeld te brengen en het verhaal – van Patrick Weber – blijft tot in het derde en laatste deel boeien. De situering in Sparta (welke klassieke naam is klinkender?) schept natuurlijk hoge verwachtingen en die worden ook ruimschoots ingelost, al doet de keuze van de scenarioschrijver, om het verhaal zich niet in de klassieke tijd te laten afspelen, maar in de 2e eeuw v.C., op voorhand vreemd aan. De macht van Sparta was toen al ruimschoots op zijn retour.

In plaats van het dubbele koningschap is de macht dan in handen van de usurpator Nabis, die we inderdaad kennen als historische figuur (dankzij Livius, Pausanias en Polybius). Uit de bronnen krijgen we geen fraai beeld van hem: een avonturier die een tiranniek bewind voerde (206-192 v.C.) en probeerde de hele Peloponnesos opnieuw onder Spartaans gezag te brengen. De voorname burgers waren hun leven niet zeker en hij bediende zich van allerlei afpersingspraktijken. Zijn echtgenote Agape, een van de sterkste karakters in de strip (waar zij Apia wordt genoemd), deed in schaamteloosheid niet voor hem onder. Dit alles wordt in de strip overtuigend getoond.

Er zijn verschillende pogingen gedaan te verwijzen naar de historische situatie. Met name het conflict tussen Nabis van Sparta en de zogenaamde Achaeïsche Bond, een bondgenootschap van stadstaten in het noordelijke deel van de Peloponnesos. Van beide kanten werd gestreefd het eigen machtsgebied uit te breiden, ten koste van de ander. De strip focust op de toenemende spanningen die resulteren in een gewapend treffen. Maar de eigenlijke hoofdpersoon is niet Nabis, maar een zekere Diodorus, heloot en premiejager, die door Nabis wordt ingehuurd om de Spartaanse rebellenleider Agiselaüs uit te schakelen (deze rebellenleider heeft – voor zover ik heb kunnen nagaan – geen historische achtergrond; hetzelfde geldt – denk ik – voor Diodorus). Deze Agiselaüs draagt een geheim met zich mee, dat Diodorus in grote problemen zal brengen.

Natuurlijk krijgen we een fraai kijkje in de keuken van de Spartaanse opvoeding, zien we hoe de zuigelingencommissie een baby van de Taygetos werpt, en blijken de Spartaanse vrouwen over niet minder moed en wilskracht te beschikken dan de mannen. Als we dan ook nog getrakteerd worden op een veldslag met de legendarische Spartaanse falanx (met op ieder schild een keurige labda), dan is de lezer allang verkocht. Slechts één ding valt te betreuren: dat deze strip maar drie afleveringen kent. Het is dat het niet erg Spartaans is om te smeken…